Untitled Document
Drukuj

Historia bibliotek

Marek Pikuła. Opublikowano w Artykuły

Starożytni Sumerowie (zamieszkujący wówczas tereny dzisiejszego południowego Iraku) rozwinęli system pisania na glinianych tabliczkach, które były bardzo podatne na zniszczenia lub uszkodzenia, stąd pojawiła się konieczność ich gromadzenia i ochrony. Badania archeologiczne wykazały, że w 2700 r. p.n.e., do przechowywania tabliczek służyły w Sumerze biblioteki przy świątyniach, biblioteki prywatne i państwowe. Jedną z najsłynniejszych takich bibliotek utworzyli Babilończycy po zdobyciu Sumeru, którzy przyjęli sumeryjskie pismo i metodę pisania na miękkiej glinie. Biblioteka ta mieściła się w Niniwie. Jej twórcą był panujący w latach 669-629 p.n.e. babiloński król Aszurbanipal z Asyrii. Znajdowało się w niej około 30 tysięcy tabliczek. Bibliotekę w Niniwie uważa się za pierwszy systematyczny zbiór literatury.

Mniej więcej w takim samym czasie rozwijała się w Egipcie inna starożytna cywilizacja. Tam też powstał system pisma i liczne zapisy. Egipcjanie wynaleźli miękki materiał pisarski, który tworzyli z włókien rośliny zwanej papirusem. Arkusze papirusu rolowano w długie zwoje na zakończonych gałkami drążkach i składowano w bibliotece. Zapisy na tym materiale składano w bibliotece w skrzyniach lub między przegródkami na półkach.

Pomysłodawcą pierwszej biblioteki w Rzymie był Juliusz Cezar. Zginął jednak przedwcześnie i pierwsza rzymska biblioteka powstała pod koniec I wieku p.n.e. dzięki Azyniuszowi Pollio. Następnie liczba bibliotek publicznych w Rzymie zwiększyła się do około trzydziestu. Przechowywane w nich książki były nie tylko pisane na papirusie, ale też na pergaminie. Rolowano je w zwoje nazywane wolumenami. Niektóre książki składano też w podobny sposób, jak robi się to dzisiaj. Książka taka nosiła nazwę kodeksu. W większości bibliotek czytało się na miejscu, ale można było też w niektórych wypożyczać książki.

Od V wieku głównymi ośrodkami wiedzy i nauki stały się klasztory, to tam zaczęły powstawać nowe biblioteki. Szczególnie sławna była biblioteka Opactwa w Monte Cassino we Włoszech. Została ona założona około 529 roku przez św. Benedykta. Klasztorne biblioteki istniały również we Francji, Niemczech, Anglii i Irlandii. Mnisi produkowali tam piękne manuskrypty zdobione złotymi, płomiennymi kolorami. Podstawowym zadaniem tych bibliotek było przechowywanie. Po upadku Rzymu, część starożytnych pism przetrwała tylko dlatego, że trafiła do klasztornych bibliotek, gdzie je skopiowano.

W średniowieczu powstawały nowe biblioteki. Od XII wieku zakładano je przy powstających uniwersytetach.

W tym okresie powstały 3 najsłynniejsze biblioteki narodowe: Biblioteheq Nationale w Paryżu, Blibliotheca Apostolich Vaticana w Rzymie i ;British Museum Library w Londynie.

Najważniejszym wydarzeniem, które w zasadniczy sposób wpłynęło na rozwój bibliotek miało miejsce w latach 40 XV wieku, gdy Jan Gutenberg wykorzystał ruchomą czcionkę, papier, atrament oraz maszynę drukarską. Opracował szybszą i tańszą metodę produkcji książek. Dzięki niemu każdy mógł mieć książkę, na którą wcześniej mogli sobie pozwolić tylko ludzie bogaci.

W ciągu następnych 300 lat dokonały się ogromne zmiany w życiu społecznym i kulturalnym człowieka min. utworzono i otwarto dla wszystkich wielkie biblioteki narodowe. Powstały także wspaniałe biblioteki prywatne, które nie wypożyczały swoich zbiorów, ale pozwalały korzystać z nich na miejscu. Po koniec XVIII wieku pojawiły się biblioteki subskrypcyjne. Trzeba było tam płacić za wypożyczenie książek. W XIX wieku parlament brytyjski uchwalił pierwszą ustawę o bibliotekach publicznych. Weszły w posiadanie lokalnych władz i zaczęto je finansować z podatków, choć dopiero w XX wieku stały się powszechnie dostępne.

Do Ameryki Północnej pierwsze zbiory zostały przywiezione przez osadników. Większość książek miała charakter religijny, gromadzono je w domach pastorów. Bezpłatna biblioteka publiczna powstała dopiero w XIX wieku. Podobnie jak w Wielkiej Brytanii biblioteki publiczne były utrzymywane z podatków. Podatnicy mieli do nich wolny dostęp. Najstarsza taka biblioteka wUSA działająca do dziś powstała w 1833 roku w Peterborough w stanie New Hampshire.

Biblioteki w Australii powstawały w XIX wieku. Tworzyły je organizacje prywatne. W 1826 roku powstała Australijska Biblioteka Subskrypcyjna. Od połowy XIX wieku zaczęto tworzyć biblioteki w stolicach poszczególnych stanów. Kiedy w połowie XX wieku przyjęto ustawową regulację umożliwiającą utrzymywanie bibliotek z lokalnych podatków w mniejszych miejscowościach na terenach rolniczych także zaczęły powstawać biblioteki.

Największa biblioteka na świecie

Library of Congress, Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych - największa biblioteka świata gromadzi ponad 142 mln różnego rodzaju dokumentów, ponad 29 mln książek, 58 mln rękopisów, 4,8 mln map i atlasów, 12 mln fotografii, 6 mln mikrofilmów, 3,5 mln dokumentów muzycznych, 500.000 filmów; wszystko w ponad 460 językach. 7% zbiorów to dokumenty w językach słowiańskich, w tym największy w USA zbiór polskich książek. Całość zajmuje 856 km półek. Biblioteka dysponuje (w 3 budynkach) 22 czytelniami ogólnymi, 3 wydzielonymi czytelniami dla kongresmanów oraz biblioteką sztuki. Zatrudnia 5 tysięcy pracowników. Wyposażona jest w system komputerowy o pojemności 13 mln rekordów oraz w 3000 terminali. Pełni funkcję biblioteki narodowej.

Na świecie znajduje się wiele bibliotek. Oto 11 z nich, które naszym zdaniem zasługują na największą uwagę:

  • 1. Biblioteka Publiczna w Combra City, Portugalia
    Biblioteka Publiczna w Combra City, Portugalia
  • Biblioteka uniwersytecka Combra, Combra, Portugalia
    Biblioteka uniwersytecka Combra, Combra, Portugalia
  • Abbey Library St. Gallen, Szwajcaria
    Abbey Library St. Gallen, Szwajcaria
  • Trinity College Library (The Long Room), Dublin, Irlandia
    Trinity College Library (The Long Room), Dublin, Irlandia
    Trinity College Library (The Long Room), Dublin, Irlandia
  • Biblioteka klasztorna Wiblingen, Ulm, Niemcy
    Biblioteka klasztorna Wiblingen, Ulm, Niemcy
  • Library of Parliament, Ottawa, Kanada
    Library of Parliament, Ottawa, Kanada Library of Parliament, Ottawa, Kanada
    Library of Parliament, Ottawa, Kanada
  • Biblioteka główna, Seattle, USA
    Biblioteka główna, Seattle, USA
    Biblioteka główna, Seattle, USA
  • Sydney, Australia
    Sydney, Australia
  • Rio de Janeiro, Brazylia
    Rio de Janeiro, Brazylia
  • Biblioteka Narodowa w Helsinkach, Finlandia
    Biblioteka Narodowa w Helsinkach, Finlandia
  • Biblioteka parlamentu Kanady
    Biblioteka parlamentu Kanady

Recenzje

Kod Leonarda da Vinci - Dan Brown

W Luwrze zostaje popełnione morderstwo. Jego ofiarą jest kustosz. Zwłoki zostają znalezione w pozycji przypominającej sławny rysunek witruwiański, na którym renesansowy artysta przedstawił idealne proporcje ludzkiego ciała. W zbrodnię zamieszany jest - według policji - profesor z Harvardu, znawca symboliki religijnej.
Sprawy komplikują się, gdyż umierający kustosz pozostawił szereg zagadek, które mają pomóc wskazać winnych tej zbrodni i trzech innych popełnionych tej nocy na wpływowych mieszkańcach Paryża. Ale mają też doprowadzić do czegoś znacznie bardziej istotnego.